Бидэнтэй нэгдэх

Чөлөөт бүс

Чиний хичээл зүтгэл л чамайг аварна...

Огноо:

,

Сэтгүүлч:

НУЛИМСАА АРЧ...

Хэн нэгэнд гомдож, хэтэрхий их баярлаж, нулимс унагаах хэрэггүй. Өрөвдүүлэх гэж, эсвэл өш хонзон санаж уйлах бүр ч хэрэггүй. Харин чамайг бусдыг өрөвдөж, хайрлаж сураасай гэж ээж нь хүсдэг юм. Тиймдээ ч цэцэг тарьж, цэцэг усалсангүй хэмээн чамайг загнаж, гөлөг тэжээж, нохойнд түүхий хоол өглөө гэж зэмлэдэг байсан юм. Чамайг шөлнийхөө будааг түүхийрүүлчихсэн байхад би нэг ч удаа зэмлэж байгаагүй. Дахиад л буцалгаж, давсыг нь нэмээд аягалж тавьдаг байсан. Харин өөрөө хоолондоо хүрч чадахгүй өч төчнөөн амьтан чиний замд тааралдана. Тэр бүрт үнэн сэтгэлээсээ хандаж байгаасай гэж хүсдэг байсан юм. Адгуусыг хайрлаж чадвал чи амраг ханиа, алаг үрээ, анд нөхдөө, хүн бүрийг хайрлаж сурна гэдэгт итгэж хэцүү санагдаж байсан ч гэртээ нохой тэжээж, хагдарч унахыг нь харах дургүй хэрнээ цэцэг тарьдаг байсан юм. Чиний сэтгэлд хайр байгаа цагт хүмүүс чамайг минь үргэлж хайрлаж байх болно. Эн эхайр чамайг хязгааргүй баян, хамгаас илүү эрх чөлөөтэй байлгана гэдэгт итгээрэй охин минь.

БИТГИЙ БУХИМД

Амьдрал дандаа инээд хөөртэй байхгүй. Алдаж болно.Битгий цөхөр. Хүмүүс дандаа чам руу харж инээмсэглэж байхгүй. Чи ч дандаа хөгжилтэй байхгүй. Уйлна, дуулна.Санаж байна уу? Ээж нь чамайг уурлахад, бас дуугаа хураахад хүртэл дургүй байсан. Уурлаж бухимдах үед чи юуг ч зөвөөр тунгааж бодож чадахгүй.Тиймээс ямар нэг шийдвэрийг бухимдсан, уурласан үедээ хэзээ ч битгий гаргаж байг гэсэн дээ хичээлээ ууртай давтаж байвал ээж нь чамайг загнаж, дэвтэр номыг чинь хураалгадаг байсан юм шүү үр минь...

НЭР ЦЭВЭР БАЙ

Охин минь үргэлж цэвэрхэн бай. Халтар болсон гарыг, хир болсон хувцсыг, загалтсан аягыг угааж болдог. Харин сэв суусан нэрийг хэзээ ч цэвэрлэж болдоггүй юм. Худалч, хулгайч, өөдгүй зальжин, өө сэв эрэгч гэдэг муу нэр болгоноос чиний нэр хол байг гэж ээж нь хүсдэг юм. Бусдын эд хөрөнгө, эдлэл хэрэглэл рүү хэзээ ч битгий шуналын нүдээр харж байг гэсэндээ ээж аав хоёр нь өдөр шөнөгүй хөдөлмөрлөж олсон жаахан мөнгөө та нарын аманд хийх амттан, бас мөрөнд углах хувцас болгон хувиргахдаа туйлын баяртай байдаг байсан. Амттан зүгээр л аманд уусаад арилдаг, өнгөлөг дэгжин хувцас ч гэсэн өгширч хувхайрдаг гэдгийг та нар сайн мэднэ.

ЧИНИЙ ХИЧЭЭЛ ЗҮТГЭЛ Л ЧАМАЙГ АВАРНА...

Ээж нь бурхан байдаг гэдэгт итгэдэг. Гэхдээ тэр бурхан миний сэтгэл зүрхэнд байдаг гэдэгт бүүр ч их итгэдэг. Намайг шантархад, намайг залхуурхад, намайг итгэл алдахад тэр бурхан дургүйцэж, өгөөмөр гараа татаж авдаг гэдэгт итгэдэг. Тиймээс өөрт оногдсон бүхнээ чин сэтгэлээсээ өөгүй цэвэрхэн хийхийг хичээдэг байсан юм. Чамд ч гэсэн ийм занг өвлүүлэх гэж дутуу угаасан аягыг чинь дахин дахин зүлгүүлж, дутуу шүүрдсэн хогийг заавал чамаар шүүрдүүлэх гэж загнадаг байсан юм. Охин минь чиний хичээл зүтгэл л чамайг аварна. Чи дарга болсон, цэрэг ч байсан хамаагүй, хамгийн гол нь юунд ч шантардаггүй, өөрийнхөө ажлыг өөлөхийн аргагүй сайн хийдэг байх хэрэгтэй. Тэр хөдөлмөрийн үр шимийг эргээд чи өөрөө л хүртэх болно.

Бяцхан үр минь нэг л өдөр ээж нь холоо явна. Ээжийнхээ хойноос уйлж шаналах огтхон ч хэрэггүй. Суварга босгож, маани, мэгзэм болж сандрах бүүр ч шаардлагагүй. Харин чи минь ээжийнхээ та нарт зориулан бичсэн цөөхөн хэдхэн өгүүлбэрийг заавал уншаарай. Энэ бол гэрээслэл юм. Үзэг, цааснаас өөр өвлүүлэх өв хөрөнгөгүй ядуу ч гэсэн үргэлж өөдрөг амьдарч, хайр, итгэл хүлээлт гурваар хөглөгдөж явсан , сэтгэлээрээ агуу баян хүний үр хүүхэддээ үлдээх өв юм. Хүн шиг хүн явж, хүн шиг амьдарч гэмээнэ чи ээждээ алтан суварга босгохоос илүү том буян үйлдэж байгаа чинь тэр юм. Тиймээс хичээнгүйлэн захисан хэдхэн үгийг минь үргэлж маани, мэгзэм мэт санаж яваарай.

Үргэлж загнадаг хэрнээ үнсэж аргаддаг байсан ижийгээ чи ихээ олон жилийн дараа, өөрөө ээж болсон тэр үе л ойлгоно. Яг тэр мөчид чи ээж нь чамд хичнээн их хайртай байсныг мэдрэх болно.

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
АНХААРУУЛГА: УИХ-ын 2024 оны ээлжит сонгуулийн хуулийн холбогдох заалтын хүрээнд тус сайтын сэтгэгдэл хэсгийг түр хугацаанд хаасан болно.

Чөлөөт бүс

МҮОНТ "Нохойтой дөрвөн танкчин", "Яношик", "Аминаас чухал үйлс" киног үзэгчдэд хүргэнэ

Огноо:

,

МҮОНТ-ийн уран бүтээлчид Польшийн үндэсний TVP телевизийн урилгаар Польш улсад ажиллаж байна.

Энэ үеэр Польш улсад суугаа Элчин сайд Н.Оюундарь болон Польшийн Үндэсний телевизийн захирал Павел Яблоньскитай уулзав.

Уулзалтаар Польш болон Монголын өв соёл, ахуй амьдрал, үндэстний онцлогийг харуулсан бүтээлүүдийг солилцохоор боллоо.

МҮОНТ, "Дэлхийн морьтнууд" төслийн хамтран бүтээсэн "Зөн дагасан монгол адуу" баримтат киног долоодугаар сарын 13-нд Дэлхийн адууны өдрөөр Польш улсын үзэгчдийн хүртээл болгоно.

Харин МҮОНТ Монголын үзэгчдийн сэтгэлд хоногшсон Польшийн уран сайхны "Нохойтой дөрвөн танкчин", "Яношик", "Аминаас чухал үйлс" зэрэг кинонуудыг албан ёсны эрхтэй, дуу, дүрсний өндөр чанартайгаар үзэгчдэд хүргэхээр боллоо. 

Дэлгэрэнгүй унших

Чөлөөт бүс

Домгийн “Кракен” бодит амьтнаас санаа авсан байж магадгүй...

Огноо:

,

Одоогоос олон арван сая жилийн өмнө дэлхийн далай тэнгист үлэг гүрвэлийн үеийн аварга махчин амьтад ноёрхож байсан гэж үздэг. Харин шинэ судалгаагаар тухайн үеийн далайн экосистемд аварга наймаалж төст амьтад ч томоохон махчны байр суурь эзэлж байсан байж магадгүй гэж үзжээ.

Японы Хоккайдогийн их сургуулийн судлаачид Япон болон Канадын Ванкувер арлаас олдсон толгой хөлтөн амьтдын чулуужсан хошуу, эрүүний үлдэгдлийг шинжилсэн байна. Судалгаагаар Nanaimoteuthis төрөлд хамаарах хоёр зүйл Цэрдийн галавын үед амьдарч байсан бөгөөд зарим нь 19 метр хүртэл урт биетэй байсан байж болзошгүй гэж тооцоолжээ.

Эдгээр амьтад нь орчин үеийн наймаалж, далайн амьтдын адил зөөлөн биетэй байсан тул бүтэн биеэрээ чулуужиж үлдэх нь ховор. Тиймээс судлаачид хошуу, эрүүний хатуу хэсгийг ашиглан хэмжээ, идэш тэжээл, амьдралын хэв маягийг нь сэргээн тооцсон байна. Олдвор дээрх элэгдэл, гэмтлийн ул мөр нь тэд хатуу хуяг, яслаг бүтэцтэй олзыг бутлах чадвартай байсан байж болохыг харуулжээ.

Судлаачдын үзэж буйгаар эдгээр аварга толгой хөлтөн амьтад тухайн үеийн далайн мөлхөгчид болох мозазавр, плезиозавр зэрэг том махчидтай нэг экосистемд амьдарч, зарим тохиолдолд дээд түвшний махчны үүрэг гүйцэтгэж байсан байж магадгүй юм.

Гэхдээ эрдэмтэд үүнийг домгийн “Кракен” үнэхээр байсан гэсэн утгаар бус, харин түүнтэй зүйрлэмээр хэмжээтэй, хүчирхэг эртний толгой хөлтөн амьтад байсан байж болохыг харуулсан шинжлэх ухааны шинэ тайлбар гэж үзэж байна.

Дэлгэрэнгүй унших

Чөлөөт бүс

Муур өндрөөс бүрэн аюулгүй унаж чаддаг уу?

Огноо:

,

Муур өндөр газраас унаад зүгээр босоод явчихдаг бичлэг, түүхүүдийг бид олонтаа хардаг. Тэгэхээр муур үнэхээр ямар ч өндрөөс унасан гэмтэхгүй гэсэн үг үү гэдэг асуулт гарч ирнэ.

Үнэндээ муур бусад амьтдаас илүү “унаж чаддаг” нь үнэн. Тэдэнд төрмөл нэг онцгой чадвар бий. Унах үедээ агаарт биеэ эргүүлж, дөрвөн хөл дээрээ буухыг хичээдэг. Үүнийг шинжлэх ухаанд Righting reflex гэж нэрлэдэг. Өөрөөр хэлбэл, муур унаж байхдаа “өөрийгөө засаж” чаддаг гэсэн үг.

Мөн муурын биеийн бүтэц нь уналтыг даахад тусалдаг. Нуруу нь маш уян, хөл нь доргилтыг шингээх чадвартай. Унахдаа хөл, биеэ дэлгэж, агаарт хурд сааруулдаг нь нэг төрлийн “байгалийн шүхэр” мэт үйлчилдэг аж.

Сонирхолтой нь, унах өндөр хүртэл нөлөөтэй. Хэт нам өндрөөс унахад муур биеэ зөв эргүүлж амжихгүй байж болно. Харин арай өндөр зайд унах үедээ зөв байрлалаа олж амжих магадлал нэмэгддэг гэж судлаачид тайлбарладаг. Гэхдээ энэ нь “өндөр байх тусмаа аюулгүй” гэсэн үг огт биш.

Муур ямар ч тохиолдолд гэмтэх эрсдэлтэй хэвээр. Яс хугарах, дотор эрхтэн гэмтэх, хүнд тохиолдолд амь насанд аюул учрах ч боломжтой. Тиймээс “муур есөн амьтай” гэдэг нь бодит биш, харин зүйрлэл төдий ойлголт юм.

Эцэст нь хэлэхэд, муур унахдаа амьд үлдэх чадвар өндөр боловч бүрэн аюулгүй биш. Тиймээс гэрийн тэжээвэр муураа цонх, тагт зэрэг өндөр газраас хамгаалах нь эзний хамгийн чухал үүрэг хэвээр байна.

 
Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
Үйл явдал2026/06/11

Булган аймагт Эрүүл мэндийн салбарын томоохон цогцолбор бүтээн байгу...

Үйл явдал2026/06/11

БНХАУ-ын Онцгой байдлын удирдлагын яамтай дэвшилтэт технологи, тоног...

Үйл явдал2026/06/11

УИХ: Чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар

Үйл явдал2026/06/10

Өвчтэй болон үхсэн шувуунд хүрэхгүй байхыг зөвлөж байна

Үйл явдал2026/06/10

Орон сууц захиалгын гэрээтэй холбоотой 174 хэрэгт мөрдөн шалгах ажил...

Үйл явдал2026/06/10

Сургуулийн өмнөх болон ерөнхий боловсролын тухай хуульд нэмэлт, өөрч...

Үйл явдал2026/06/10

ТЦА : Энэ оны эхний таван сарын байдлаар 341 хүүхэд зам тээврийн осо...

Үйл явдал2026/06/10

Б.Пүрэвдагва: Хүн төвтэй, хүүхдэд ээлтэй, хүртээмжтэй хотын төлөө го...

Үйл явдал2026/06/10

Эрээн боомтоор зорчих иргэдийн анхааралд...

Үйл явдал2026/06/10

ЦЕГ: Гадаад улсын виз гаргуулахтай холбоотой 176 залилах гэмт хэрэг ...

Үйл явдал2026/06/10

Хувийн сургуулиудыг төлбөрийн мэдээллээ ил тод болгох, албан бус шин...

Хэн юу хэлэв...2026/06/10

Эрчим хүчний шинэчлэл, ногоон шилжилтийг цогцоор нь хийнэ

Хэн юу хэлэв...2026/06/10

Скүүтер, сурроны осолд хяналт тавих, зам, тээврийн салбарынханд хари...

Дэлхий нийтээр..2026/06/09

Европын холбоо ОХУ-ын эсрэг хориг арга хэмжээгээ өргөжүүлнэ

Хэн юу хэлэв...2026/06/09

Онлайн тоглоом хаагдвал хэрэглэгчийн эрх яах вэ

Дэлхий нийтээр..2026/06/09

Пашиняны нам ялсан ч Арменийн гадаад бодлогын чиглэл тодорхойгүй хэв...

Үйл явдал2026/06/09

Орон нутгийн нөхөн сонгуульд 92 нэр дэвшигч өрсөлдөнө

Үйл явдал2026/06/09

Боловсролын зээлийн сангийн зээлээс 10.2 тэрбум төгрөг эргэн төлөгдж...

Үйл явдал2026/06/09

Монгол, Швейцарын боловсролын салбарын хамтын ажиллагааны талаар сан...

Үйл явдал2026/06/09

УИХ-ын дарга С.Бямбацогтод БНАЛАУ-ын Төрийн аудитын байгууллагын төл...

Үйл явдал2026/06/09

УИХ: Өнөөдөр хуралдах байнгын хороод

Үйл явдал2026/06/09

УИХ: Өнөөдөр хуралдах ажлын хэсгүүд

Хэн юу хэлэв...2026/06/09

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх барилгын салбарын төлөөлөлтэй уулзлаа

Үйл явдал2026/06/09

“Гэгээн Пантелеймон” хөдөлгөөнт оношлогооны төв Монголд ажиллала...

Хэн юу хэлэв...2026/06/09

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх “Дакар ралли-2026”-д амжилт гаргасан тами...

Үйл явдал2026/06/09

Өнөөдөр нутгийн зүүн хагаст сэрүүхэн, бороотой байна

Хэн юу хэлэв...2026/06/08

Дональд Трамп Ираны дайнтай холбоотой шүүмжлэлийг үгүйсгэв

Үйл явдал2026/06/08

Ховд аймагт 318 мал устгалд оруулжээ

Үйл явдал2026/06/08

Эрх хасагдсан үедээ согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох нь гэмт хэ...

Үйл явдал2026/06/08

НИТХ-ын дарга Д.Ихбаяр, Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хо...

Санал болгох